 |
|
|
|
|
|
|
|
Viminacium Glavni grad provincije Gornje Mezije Viminacijum je nastao polovinom I veka ne u neposrednoj blizini Kostolca, na teritoriji keltskog plemena Skordiska. Kastrum na desnoj obali Mlave osnovala je legija VII Claudiae koja će u njemu ostati sve do kraja antike. Tokom svoje istorije, Viminacijum se razvio u najznačajniji vojno-politički, ekonomski i kulturni centar i glavni grad Gornje Mezije (Moesia Superior), u kasnoj antici provincije Mezije Prime (Moesia Prima). Izuzetno povoljan geostrateški položaj u sistemu odbrane doprineo je da Viminacijum ima presudnu ulogu u događajima značajnim po opstanak Carstva. Krajem I i početkom II veka bio je sabirna baza rimskih trupa u Trajanovim ratovima protiv Dačana. U drugoj polovini III veka obeleženoj burnim vojno-političkim događajima i pretendentskim borbama za presto, Viminacijum i legija VII Claudia imaju vrlo važnu ulogu.
Za vreme Gordijana III Viminacijum postaje kolonija i stiče pravo kovanja novca (239. godine). O značaju Viminacijuma u IV veku govore istorijski izvori i arheološki spomenici. Viminacijum je bio episkopsko sedište sa potvrđenim episkopima Amantinom iz 343. godine i Kirijakom iz 356. godine, što podrazumeva grad većeg značaja i obima. Grad je razoren sredinom V veka (441. godine) u najezdi Huna, a obnovljen je u toku Justinijanove vladavine, u VI veku. Viminacijum su, tokom nekoliko vekova postojanja, posetili: Septimije Sever, Gordijan III, Filip Arabljanin, Trebonijan, Gal, Dioklecijan, Konstantin Veliki, Konstancije I, Julijan i Gracijan. Arheološka istraživanja Viminacijuma, sa prekidima i u različitom obimu, traju više od jednog veka. Krajem XIX i početkom XX veka M. Valtrović i M. Vasić su na desnoj obali Mlave, na lokaliltetu Cair, obavili arheološka istraživanja i utvrdili dimenzije logora: 442 h 385 m, a zapadno od njega civilno naselje dimenzija 850 h 600 m. U XIX veku još su se jasno nazirali njegovi obrisi: široke ulice, trgovi, pozorišta, kupatila, vodovod i gradski bedem. Od 1977. godine traju sistematska zaštitna istraživanja koja su dala prvorazredne rezultate i potvrdila da se radi o jednom od najznačajnijih arheoloških lokaliteta u jugoistočnoj Evropi. Istraženo je deset nekropola sa 12.000 grobova u hronološkom rasponu od 12. veka pne do 17 veka ne. O složenim političkim, etničkim i kulturnim odnosima u ovom delu Carstva svedoči preko 30.000 antičkih predmeta iz Viminacijuma koji predstavljaju osnov za proučavanje antičke kulture na teritoriji Srbije. Osim uvoza luksuzne robe koji je stizao na viminacijumsko trzište iz zapadnog, istočnog i mediteranskog dela Carstva, produkcija lokalnih, viminacijmskih radionica je imala znatnog udela u trgovačkim kretanjima duž dunavskog limesa. Od svih legijskih logora koji su se nalazili na teritoriji nekadašnjeg Rimskog carstva, od Velike Britanije do Iraka, samo se dva nalaze na nenaseljenim prostorima: Karnuntum (Carnuntum) nedaleko od Beča u Austriji koji je istražen pre više od jednog veka. Viminacijum je danas jedini legijski logor koji se nalazi u sloju oranice i koji bi, uz primenu modernih istraživačkih metoda, pružio dragocene podakte za proveru dosadašnjih teritorija o vojnim logoroma i antičkoj kulturi. Dolazak rimljana i postavljanje vojne posade
U Viminaciumu, a kraće vreme i u Margumu, nalazili su se legijski logori - Castrumi. U manjim naseljima i utvrđenjima nalazili su se pomoćni odredi ili delovi legija VII Claudiae ili IV Flaviae. Primarna delatnost legija na Dunavu bila je izgradnja puteva koji su povezivali tvrđave na Dunavu, a u isti mah, nadovezivajući se na puteve iz panonije, bili veza sa Italijom. Na ušću Mlave u Dunav sastajala su se tri puta koji su povezivali severni deo Balkanskog poluostrva sa istokom, zapadom, severom i jugom. Osim u vojne svrhe, putevi su služili i za živ trgovački saobraćaj.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Copyright © 2006-2007, Narodni muzej Požarevac |
Presudna bitka kojim je započeo period tetrahije i vladavina balkanskih careva, odigrala se nedaleko od Viminacijuma između Dioklecijana i Karina 284. godine. Izuzetan položaj u Carstvu ozvaničen je dodeljivanjem privilegovanog statusa municipijuma, pod Hadrijanom, 117. godine. Epidemija kuge za vreme Marka Aurelija (161-180. godine) samo je kratko prekinula njegov ekonomski uspon. Već u prvim godinama III veka grad je u punom procvatu. Vreme Septimija Severa predstavlja period vrhunskog prosperiteta grada i najviši domet u njegovoj zanatskoj i umetničkoj produkciji.
Dolazak Rimljana bio je motivisan njihovom težnjom da osiguraju Dunav, koji je predstavljao severnu granicu carstva. U nastajanju prvih legijskih logora i naseljavanju glavnu ulogu su imali pripadnici legije IV Scythica i V Macedonica koje se na ovoj granici pojavljuju krajem II veka pne. Pretvaranje Mezije u provinciju datira iz 15. godini ne. Događaji na Dunavu u drugoj polovini I veka ne rezultirali su podelom Mezije na gornju i donju (86. godine). Od tada do kraja Antike, stalnu posadu gornje Mezije čine legije VII Claudia i IV Flavia. Prva naselja gradskog tipa nadovezuju se na plemensku organizaciju autothonskog stanovništva. Na prostoru od ušća Morave u Dunav do donjomezijske granice ležali su legijski logori i gradska naselja i utvrđenja: Margum (Dubravica), Viminacium (Kostolac) i veći broj manjih naselja i utvrđenja: Lederata (Ram), Pincijum (Veliko Gradište), Cuppae (Golubac) i Novae (Dobra). Na jugu, 18 milja od Viminacijuma, nalazila se Mansio Municipium (Kalište), a još južnije Iovis Pagus (Veliko Laole).)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)